Wat is kleurenblindheid?
Kleuren zie je dankzij de kegeltjes in je netvlies. Er zijn drie soorten, die elk vooral gevoelig zijn voor rood, groen of blauw. Je hersenen combineren de signalen van die drie soorten tot de kleuren die je ziet. Lees meer over hoe het oog werkt. Bij kleurenblindheid werkt een van die soorten kegeltjes anders dan normaal, of ontbreekt die soort helemaal.
Het woord kleurenblind is eigenlijk wat misleidend. De meeste mensen met een kleurenzienstoornis zien wel kleuren, maar onderscheiden sommige kleuren minder goed. Dat noemen we kleurenzwakte. Bij een zwaardere vorm ontbreekt één soort kegeltje, zodat je met twee in plaats van drie soorten kegeltjes kijkt. Aangeboren kleurenblindheid is vrijwel altijd rood-groenblindheid: rood en groen lijken dan op elkaar. Helemaal geen kleuren zien is zeer zeldzaam.
Mensen met kleurenblindheid zien verder meestal gewoon scherp en zijn niet extra gevoelig voor licht. Het verschilt per persoon hoe sterk het kleurenzien is aangedaan. Kleurenzien in het donker is overigens voor iedereen beperkt, omdat dan de staafjes het werk doen. Die hebben niets met kleurenblindheid te maken, maar wel met nachtblindheid.
Erfelijk of later ontstaan?
Kleurenblindheid is meestal aangeboren. De genen voor de rode en groene kegeltjes liggen op het X-chromosoom. Daardoor komt rood-groenblindheid veel vaker voor bij mannen dan bij vrouwen. In Nederland gaat het om ongeveer 8 procent van de mannen en 0,5 procent van de vrouwen. Een vrouw kan draagster zijn: ze ziet zelf normaal, maar kan de aanleg doorgeven aan haar zonen. Aangeboren kleurenblindheid verandert in de loop van je leven meestal niet.
Daarnaast bestaat er een verworven vorm, die pas later ontstaat. Die kan het gevolg zijn van een aandoening van het netvlies of de oogzenuw en komt bij mannen en vrouwen even vaak voor. Het gaat dan vaker om moeite met blauw en geel. Ook bij staar kunnen kleuren er valer, geler of bruiner uitzien, omdat de ooglens troebel wordt. Merk je dat je kleuren anders ziet dan vroeger, dan is dat iets anders dan aangeboren kleurenblindheid. Ga daarmee naar je huisarts.
Een kleurentest: hoe weet je of je kleurenblind bent?
Kleurenzien wordt getest met speciale kleurenplaten, zoals de Ishihara-test. Op zo’n plaat staat een cijfer dat is opgebouwd uit gekleurde stipjes. Iemand met rood-groenblindheid ziet dan geen cijfer of leest een ander cijfer. Deze test laat zien of er sprake is van rood-groenblindheid, maar niet precies welke vorm het is of hoe ernstig. Daarvoor is verder onderzoek nodig. De Nederlandse oogartsen geven meer achtergrond over kleurenzien en kleurenblindheid.
Bij kinderen kan de jeugdarts vanaf ongeveer 7 jaar een kleurentest doen, bijvoorbeeld als je kind moeite heeft met het leren van kleuren of bij een studiekeuze. Volgens de GGD weet ongeveer 40 procent van de kleurenblinden het nog niet als ze de middelbare school verlaten. Dat is belangrijk, want voor beroepen zoals piloot, schipper en treinmachinist is goed kleurenzien nodig. Wil je weten hoe je kind ziet, lees dan over de oogmeting voor kinderen.
Kleurenblindheid is niet te behandelen. In het dagelijks leven kan het lastig zijn, bijvoorbeeld bij het kiezen van kleding die bij elkaar past. Iemand om hulp vragen lost dat vaak op. Daarnaast bestaan er speciale kleurfilterglazen die sommige kleuren beter van elkaar laten onderscheiden. Ze genezen kleurenblindheid niet en werken niet voor iedereen; bij ons kun je vragen wat er voor jou mogelijk is. Bij een oogmeting bij ons draait het om je sterkte en hoe scherp je ziet. Twijfel je over je kleurenzien, bespreek dat dan met je huisarts.
Veelgestelde vragen over kleurenblindheid
Ja. De aanleg voor rood-groenblindheid ligt op het X-chromosoom. In Nederland gaat het om ongeveer 8 procent van de mannen en 0,5 procent van de vrouwen.
Bij kleurenzwakte zie je wel kleuren, maar onderscheid je sommige kleuren minder goed. Bij een zwaardere vorm ontbreekt één soort kegeltje. Helemaal geen kleuren zien is zeer zeldzaam.
Met speciale kleurenplaten met cijfers van gekleurde stipjes, zoals de Ishihara-test. Bij kinderen kan de jeugdarts dit doen; als volwassene bespreek je het met je huisarts.
Nee, kleurenblindheid is niet te behandelen. Aangeboren kleurenblindheid verandert in de loop van je leven meestal niet.
Vragen over je ogen of je bril? Je vindt ons aan de Generaal Cronjéstraat 86 in Haarlem. Bel ons op 023 5254 131 of maak een afspraak via de online agenda op onze contactpagina.
Deze informatie is algemeen en vervangt geen medisch advies. Van der Geest Optiek heeft op dit moment geen oogarts of hbo-gediplomeerde optometrist in dienst. Wij meten je ogen als gediplomeerd opticien en verwijzen je bij twijfel door via je huisarts. Aan de informatie op deze pagina en aan kennelijke vergissingen of typefouten kunnen geen rechten worden ontleend.
